[[{"content_id":14356,"content_number":0,"portal_id":120,"lang_id":"fa","content_title":"18 تیر روز ملی ادبیات کودکان ونوجوانان","content_rtitr":"","content_short_title":null,"content_summary":"18 تیر روز ملی ادبیات کودکان ونوجوانان","content_summary_fill":1,"content_body":"ادبیات کودک &zwnj;و&zwnj; نوجوان به نوشته&zwnj;ها و سروده&zwnj;های ادبی ویژه&shy;ی کودکان و نوجوانان می&shy;گویند. این نوع ادبیات هم شامل بخشی از فرهنگ شفاهی عامه، مانند لالائی&zwnj;ها، مثل&zwnj;ها، قصه&zwnj;ها است و هم داستان&zwnj;ها و نمایشنامه&zwnj;ها و اشعار و نیز نوشته&zwnj;هایی در زمینه&shy;ی دین، دانش اجتماعی، علم و کاربردهای آن، هنر و سرگرمی را دربر می&shy;گیرد که نویسندگان و سرایندگان برای کودکان و نوجوانان پدید می&shy;آورند.[1]\r\n\r\n&nbsp;\r\n\r\nویژگی&shy;های مهم ادبیات کودک و نوجوان\r\n\r\n1- با زبان و بیان، توانایی درک و زبان نوشتاری، تخیل و تجربه&zwnj;های کودکان و نوجوانان متناسب است.\r\n\r\n2- به رشد و پرورش شخصیت خواننده کمک می&shy;کند.\r\n\r\n3- اهمیت تصویر را برای کودک و نوجوان برابر با اهمیت نوشته می&shy;داند و همواره بخشی از پیام را با تصویر بیان می&shy;کند.[2]\r\n\r\n&nbsp;\r\n\r\nمهم&zwnj;ترین اهداف ادبیات کودک و نوجوان\r\n\r\n&nbsp;الف) آماده کردن کودک برای شناختن، دوست داشتن و ساختن محیط.\r\n\r\n&nbsp;ب)&nbsp;شناساندن کودک به خویشتن، ایجاد احترام به اصالت انسانی و میل به اعتلای مدام.\r\n\r\n&nbsp;ج)&nbsp;سرگرم کردن و لذت&shy;بخش بودن.\r\n\r\n&nbsp;د) علاقه&shy;مند کردن کودک به مطالعه و ایجاد عادت به آن.\r\n\r\n&nbsp;ه) ایجاد و تقویت صلح در جهان.[3]\r\n\r\nتاریخ ادبیات کودک و نوجوان در همه کشورهای جهان کما بیش چهار مرحله داشته است:\r\n\r\nاول: آفرینش و انتقال آثار ادبی به صورت شفاهی.\r\n\r\nدوم: گردآوردن و و نوشتن آثار ادبی شفاهی.\r\n\r\nسوم: پدید آوردن آثار ادبی با الهام از آثار شفاهی.\r\n\r\nچهارم: آفرینش آثار ادبی ویژه&shy;ی کودک و نوجوان.\r\n\r\nفولکلور یا فرهنگ عامه همچنان که سرآغاز پیدایی همه&shy;ی هنرهاست، سرآغاز ادبیات و به خصوص ادبیات کودکان نیز است. لالایی&zwnj;ها، مثل ها، ترانه&zwnj;های کودکان، افسانه&zwnj;های خردسالان، داستان&zwnj;های ماجرایی و حماسی و عاشقانه و اسطوره&zwnj;ها که همه زائیده&zwnj;ی تخیل و تفکر مردم اعصار مختلف هستند؛ بنیاد و اساس ادبیات کودکان و نوجوانان را تشکیل می&zwnj;دهد. بنابراین ادبیات کودکان سرچشمه در فولکلور و فرهنگ عامه دارد و به کهنسالی زندگی بشر بر روی زمین است.[4]\r\n\r\nادبیات کودکان و نوجوانان به معنی واقعی آن، یعنی نوشته&zwnj;هایی که در آن حس و حال کودکانه حاکم باشد، به زبان و نثری مناسب سطح سواد کودکان نوشته شده و معمولا همراه با تصاویر است؛ به&shy;عنوان یک شکل ادبی مستقل تقریبا از نیمه&shy;ی دوم سده&shy;ی هجدهم میلادی در جهان پدید آمده است. در ظهور دیر هنگام این نوع ادبیات، عوامل اقتصادی و اجتماعی مؤثر بودند. پیش از عصر جدید(رنسانس) به کودکان بیشتر همچون بزرگ&shy;سالانی کوچک نگریسته می&shy;شد و ادبیاتی ویژه&shy;ی نیاز&zwnj;های خاص و سطح درک و فهم آنان ضروری شمرده نمی&shy;شد. در کشورهای اروپایی، یکی از کتاب&shy;های چاپی ویژه&shy;ی کودکان &quot;جهان مرئی در تصاویر&quot; (1658م) از &quot;کومنیوس&quot; (1592-1670م) است. کتابی که آموزشی و درسی بود، ولی نخستین کتاب مصور کودکان به شمار می&shy;آید. بعدها &laquo;شارل پرو&raquo; در فرانسه و &laquo;برادران گریم&raquo; در آلمان، قصه&zwnj;های کهن و معروف سرزمینشان را گردآوری و بازنویسی کردند که این کتاب&zwnj;ها بسیار مورد توجه قرار گرفت و در کشورهای مختلف از جمله ایران ترجمه شد. در سده&shy;ی نوزدهم میلادی تصاویر &nbsp;نقش برجسته&zwnj;ای در کتاب&shy;های کودکان یافتند و همچون امروز برای جلب توجه کودکان به داستان&zwnj;ها کمک به آنها برای تجسم شخصیت&zwnj;ها و کنش&zwnj;های داستانی به کار رفتند. این نوع ادبیات تا سده&shy;ی بیستم به&shy;عنوان یک نوع ادبی عمده تکامل یافت و شکل پذیرفت و در این سده به اوج تکامل خود رسید.[5]\r\n\r\n&nbsp;\r\n\r\nادبیات کودک و نوجوان در ایران\r\n\r\nشاید اغراق نباشد اگر بگوئیم ایرانیان از قدیم به امر تربیت کودک توجه ویژه&zwnj;ای قایل بوده&zwnj;اند و آن&shy;را یکی از وظایف مهم والدین می&zwnj;دانسته&shy;اند، به&shy;طوری که کمتر نوشته ادبی را می&zwnj;توان یافت که به تربیت کودک و ضرورت آن اشاره نکرده باشد. لکن نقطه ضعفی از دیدگاه روان&shy;شناسی و آموزش و پرورش در آنها دیده می&shy;شود، این است که در تمام آنها کودک کوچک&shy;شده بزرگ&shy;سالان پنداشته&shy;شده، و به آینده کودک بیش از حال او توجه شده است؛ به همین سبب ادبیات کودکان به معنا و مفهومی ما امروز از آن داریم در ایران کاملا تازگی دارد و شاید تاریخ آن به ربع قرن بیشتر تجاوز نکند.[6]\r\n\r\nنخستین فرهنگ&shy;نامه&shy;ی کودکان و نوجوانان به نام &laquo;نصاب&shy;الصبیان&raquo; توسط ابونصر فراهی در قرن هفتم تدوین شد. فراهی با توجه به حافظه&shy;ی نیرومند کودکان و دلبستگی آنان به شعر، واژه&shy;هایی را در شعرهای نصاب&shy;الصبیان گردآورد تا کودکان با ازبر کردن آن اشعار، واژه&shy;های عربی هر شعر را به یاد بسپارند. وی همچنین در لابه&zwnj;لای شعرهای کتاب، آگاهی&zwnj;هایی درباره&zwnj;ی قرآن کریم، اصول دین، نام&zwnj;ها و القاب پیامبر، امامان شیعه، بیماری&zwnj;ها و ماه&zwnj;های سال و... گردآورده است. این فرهنگ&zwnj;نامه&shy;ی کوچک بیش از هفت قرن است که بر زانوی اطفال مسلمان ایران و ماوراء&shy;النهر و هندوستان و ترکیه قرار داشته است و ظاهرا نخستین کتابی است که پس از قرآن کریم برای آموختن زبان عربی برای کودکان به کار می&shy;رفته است.[7]\r\n\r\nکسی که برای اولین&shy;بار داستان&zwnj;های عامیانه&shy;ی ایرانی را مخصوصا جمع&shy;آوری و منتشر کرد &laquo;ابولفضل صبحی مهتدی&raquo; بود. لازم است اشاره شود که صبحی نخستین کسی نبود که به جمع&shy;آوری ادبیات عامیانه در ایران اقدام کرد، بلکه سال&zwnj;ها قبل از او &laquo;صادق هدایت&raquo; این کار را کرده بود؛ ولی صبحی کسی بود که ادبیات عامیانه را برای کودکان و نوجوانان جمع&shy;آوری نمود و در واقع از این نظر کارش را می&shy;توان هم&shy;ردیف کار &laquo;برادران گریم&raquo; در آلمان و &laquo;شارل پرو&raquo; در فرانسه دانست.[8]\r\n\r\nقبل از آن&shy;که ادبیات نوین کودک در ایران پایه&zwnj;گذاری شود، زمینه&zwnj;های آن در دوره&shy;ی مشروطه ایجاد و فراهم شد. تحول مهمی که در ادبیات مشروطه اتفاق افتاد، گرایش و حرکت شعر از دربارها و خواص بین مردم و عوام بود. این حرکت کلی در زبان شعر، مضامین و محتوا و دیگر جوانب آن تأثیر گذاشت. در بین اشعار این دوره شعر&zwnj;های کودکان نیز یافت می&shy;شوند. اگرچه این شعرها هنوز از فضای پند و اندرز پدرانه برای کودک خالی نیست، اما به&shy;هرحال نخستین گام&zwnj;هایی است که به سوی ادبیات کودک برداشته می&zwnj;شود. از جمله&shy;ی این شاعران می&zwnj;توان به ایرج میرزا (1291-1343 ه.ق) اشاره کرد. وی را شاید بتوان اولین شاعری دانست که اشعاری برای کودکان و در خور فهم ایشان سروده است. غیر از او حاجی میرزایحیی دولت&shy;آبادی (1279ه.ق -1318ه.ش) از روشنفکران دوره&shy;ی مشروطه، مهدی قلی&shy;خان هدایت (مخبرالسلطنه)، محمدتقی ملک&shy;الشعرای بهار (1266-1330ه.ش)، نیما یوشیج اشعاری برای کودکان سروده&shy;اند.[9]\r\n\r\nپایه&zwnj;گذاری ادبیات نوین کودکان از آذربایجان و جبار عسکرزاده (باغچه&shy;بان) شروع شد. او در سال 1264 ه.ش به دنیا آمد و در سال 1345 درگذشت. بزرگ&zwnj;ترین ابتکار او انتخاب وزن&zwnj;ها و و قالب&zwnj;هایی نزدیک به ترانه&zwnj;های عامیانه است.[10]\r\n\r\nدر فاصله سال&zwnj;های 1300 تا 1320 نویسندگان و شعرایی دست به خلق آثاری زدند؛ مانند یحیی دولت&shy;آبادی، صنعتی&shy;زاده کرمانی (مؤلف کتاب رستم در قرن بیستم)، عباس یمینی شریف. در همین زمان مترجمانی چون علی&shy;نقی وزیری و مهری آهنی، افسانه&shy;های عامیانه&shy;ی ملل مختلف را به فارسی برگرداندند. مجله&zwnj;ها و روزنامه&zwnj;ها نیز صفحاتی به کودکان اختصاص دادند. از سال 1332 گروهی به انتشار مجله&shy;ی پر ارزش &laquo;سپیده&shy;ی فردا&raquo; همت گماشتند و ضمن آشنا ساختن مربیان با اصول تربیت نوین، مسئله&shy;ی ادبیات کودک را مطرح ساختند. در سال 1338 همین مجله فهرست کتاب&shy;های مناسب کودکان و نوجوانان را برای اولین&shy;بار منتشر نمود. در همین سال&shy;ها سیل ترجمه از ادبیات کودکان جهان به سوی کودکان ایران سرازیر شد.[11]\r\n\r\nسال 1340 نقطه عطفی در تاریخ ادبیات کودک و نوجوان است. در این سال چرخشی بنیادین در کتاب&shy;های درسی پدیدار شد. روش تدریس و مطالب کتاب&shy;های جدید، سن مطالعه را تقریبا سه سال پایین آورد و بدین ترتیب جمعیت کتاب&shy;خوان چندین برابر شد. در همین سال نخستین کتاب مدون ادبیات کودک چاپ شد. در سال1341 شورای کتاب کودک کار خود را شروع کرد و در سال 1344 کانون پرورش فکری کودک و نوجوان به وجود آمد.[12] سال&zwnj;های پس از 1340 را می&shy;توان دوره&shy;ی تازه&shy;ای در ادبیات کودک و نوجوان دانست. در این دوره اهمیت ادبیات کودک در رشد فکری و پرورش اندیشه و تخیل از دوران کودکی و نوجوانی در ایران شناخته شد. ویژگی عمده&shy;ی این دوره توجه به نیاز&zwnj;های کودکان و رشد ادبیات ویژه&shy;ی آنان در برابر آثار ترجمه شده است.[13]\r\n\r\nادبیات کودک در دهه&shy;ی 50 و 60 سرعت بیشتری یافت. رشد روز افزون جمعیت و جوان شدن آن، و بالا رفتن درصد دانش&shy;آموزان و بهبود نسبی اوضاع اقتصادی، توجه به کودکان و نوجوانان را افزایش داد. پیروزی انقلاب اسلامی در سال 1357 هشیاری اجتماعی کودکان ایرانی را بالاتر برد و بر وسعت تجربه&shy;های آنان افزود و زمینه&zwnj;های دیگر را برای کار نویسندگان و شاعران فراهم نمود. در این این دو دهه مخصوصا پس از انقلاب، صحبت از یک شاعر و یک نویسنده یا یک تصویرگر نیست. در همه&shy;ی زمینه&zwnj;ها رشد و گسترش مشاهده می&shy;شود و خواه&shy;ناخواه درصد کارهای نامناسب و مبتذل نیز فزونی یافت و همزمان با آن سخت&zwnj;گیری و جدیت بیشتری در زمینه&shy;ی نقد کتب کودکان به وجود آمد. در این ایام به اسامیِ علی اشرف درویشیان، فریدون دوستدار، رضا رهگذر، قدسی قاضی&zwnj;پور و به خصوص هوشنگ مرادی کرمانی برمی&zwnj;خوریم.[14]\r\n\r\nادبیات کودکان در دهه&shy;ی 70 همراه با تعمیق برنامه&shy;های دهه&zwnj;های گذشته، ورزیدگی در اجرای فعالیت&shy;ها، تسهیل ارتباطات بین&zwnj;المللی علاوه&shy;بر دستیابی به اطلاعات،حضور ادبیات کودکان و نوجوانان ایران و فعالان این زمینه را در عرصه جهانی پر&zwnj;رنگ&zwnj;تر نمود. در این دهه، فعالیت شامل حال همه کودکان و نوجوانان شد؛ از کودکان معلول &ndash; که آغاز فعالیت برای آنها در دهه&shy;ی قبل است- &nbsp;تا کودکان پناهندگان به ایران یا کودکان کانون اصلاح و تربیت. یکی از اقدامات اساسی و اصولی این دهه، تهیه و تدوین فرهنگ&shy;نامه&shy;ی کودکان و نوجوانان توسط شورای کتاب کودک است که در تابستان 1379 جلد ششم آن نیز منتشر شد. آغاز تهیه&shy;ی &laquo;تاریخ ادبیات کودکان و نوجوانان&raquo; نیز این دوره است.[15]\r\n\r\n&nbsp;\r\n\r\nانواع ادبیات کودک و نوجوان\r\n\r\nالف) داستان: داستان&shy;های واقعی و افسانه&shy;ها.\r\n\r\nب) غیر داستان: شامل مطالب علمی، کتاب&shy;های مربوط به اجتماع و محیط، کتاب&shy;هایی درباره&shy;ی اختراعات و اکتشافات، زندگی&shy;نامه و شرح حال و... .\r\n\r\nج) شعر: شامل لالایی&shy;ها، اشعار بی&shy;معنی و پوچ، اشعار شوخی&shy;آمیز بی&shy;سر و ته، قصه و حکایات منظوم است.[16]","content_html":"<div dir=\"rtl\" style=\"margin:0cm 0cm 0pt;text-indent:14.05pt;line-height:150%;text-align:justify;\">ادبیات کودک  و  نوجوان به نوشته ها و سروده های ادبی ویژه­ی کودکان و نوجوانان می­گویند. این نوع ادبیات هم شامل بخشی از فرهنگ شفاهی عامه، مانند لالائی ها، مثل ها، قصه ها است و هم داستان ها و نمایشنامه ها و اشعار و نیز نوشته هایی در زمینه­ی دین، دانش اجتماعی، علم و کاربردهای آن، هنر و سرگرمی را دربر می­گیرد که نویسندگان و سرایندگان برای کودکان و نوجوانان پدید می­آورند.<a href=\"http:\/\/www.pajoohe.com\/fa\/index.php?Page=definition&amp;UID=37099#_ftn1\" title=\"\" rel=\"nofollow\">[1]<\/a><\/div>\n\n<div dir=\"rtl\" style=\"margin:0cm 0cm 0pt;text-indent:14.05pt;line-height:150%;text-align:justify;\"> <\/div>\n\n<div dir=\"rtl\" style=\"margin:0cm 0cm 0pt;line-height:150%;text-align:justify;\">ویژگی­های مهم ادبیات کودک و نوجوان<\/div>\n\n<div dir=\"rtl\" style=\"margin:0cm 0cm 0pt;text-indent:14.05pt;line-height:150%;text-align:justify;\">1- با زبان و بیان، توانایی درک و زبان نوشتاری، تخیل و تجربه های کودکان و نوجوانان متناسب است.<\/div>\n\n<div dir=\"rtl\" style=\"margin:0cm 0cm 0pt;text-indent:14.05pt;line-height:150%;text-align:justify;\">2- به رشد و پرورش شخصیت خواننده کمک می­کند.<\/div>\n\n<div dir=\"rtl\" style=\"margin:0cm 0cm 0pt;text-indent:14.05pt;line-height:150%;text-align:justify;\">3- اهمیت تصویر را برای کودک و نوجوان برابر با اهمیت نوشته می­داند و همواره بخشی از پیام را با تصویر بیان می­کند.<a href=\"http:\/\/www.pajoohe.com\/fa\/index.php?Page=definition&amp;UID=37099#_ftn2\" title=\"\" rel=\"nofollow\">[2]<\/a><\/div>\n\n<div dir=\"rtl\" style=\"margin:0cm 0cm 0pt;text-indent:14.05pt;line-height:150%;text-align:justify;\"> <\/div>\n\n<div dir=\"rtl\" style=\"margin:0cm 0cm 0pt;line-height:150%;text-align:justify;\">مهم ترین اهداف ادبیات کودک و نوجوان<\/div>\n\n<div dir=\"rtl\" style=\"margin:0cm 0cm 0pt;text-indent:14.05pt;line-height:150%;text-align:justify;\"> الف) آماده کردن کودک برای شناختن، دوست داشتن و ساختن محیط.<\/div>\n\n<div dir=\"rtl\" style=\"margin:0cm 0cm 0pt;text-indent:14.05pt;line-height:150%;text-align:justify;\"> ب)<strong> <\/strong>شناساندن کودک به خویشتن، ایجاد احترام به اصالت انسانی و میل به اعتلای مدام.<\/div>\n\n<div dir=\"rtl\" style=\"margin:0cm 0cm 0pt;text-indent:14.05pt;line-height:150%;text-align:justify;\"> ج)<strong> <\/strong>سرگرم کردن و لذت­بخش بودن.<\/div>\n\n<div dir=\"rtl\" style=\"margin:0cm 0cm 0pt;text-indent:14.05pt;line-height:150%;text-align:justify;\"> د) علاقه­مند کردن کودک به مطالعه و ایجاد عادت به آن.<\/div>\n\n<div dir=\"rtl\" style=\"margin:0cm 0cm 0pt;text-indent:14.05pt;line-height:150%;text-align:justify;\"> ه) ایجاد و تقویت صلح در جهان.<a href=\"http:\/\/www.pajoohe.com\/fa\/index.php?Page=definition&amp;UID=37099#_ftn3\" title=\"\" rel=\"nofollow\">[3]<\/a><\/div>\n\n<div dir=\"rtl\" style=\"margin:0cm 0cm 0pt;text-indent:14.05pt;line-height:150%;text-align:justify;\">تاریخ ادبیات کودک و نوجوان در همه کشورهای جهان کما بیش چهار مرحله داشته است:<\/div>\n\n<div dir=\"rtl\" style=\"margin:0cm 0cm 0pt;text-indent:14.05pt;line-height:150%;text-align:justify;\">اول: آفرینش و انتقال آثار ادبی به صورت شفاهی.<\/div>\n\n<div dir=\"rtl\" style=\"margin:0cm 0cm 0pt;text-indent:14.05pt;line-height:150%;text-align:justify;\">دوم: گردآوردن و و نوشتن آثار ادبی شفاهی.<\/div>\n\n<div dir=\"rtl\" style=\"margin:0cm 0cm 0pt;text-indent:14.05pt;line-height:150%;text-align:justify;\">سوم: پدید آوردن آثار ادبی با الهام از آثار شفاهی.<\/div>\n\n<div dir=\"rtl\" style=\"margin:0cm 0cm 0pt;text-indent:14.05pt;line-height:150%;text-align:justify;\">چهارم: آفرینش آثار ادبی ویژه­ی کودک و نوجوان.<\/div>\n\n<div dir=\"rtl\" style=\"margin:0cm 0cm 0pt;text-indent:14.05pt;line-height:150%;text-align:justify;\">فولکلور یا فرهنگ عامه همچنان که سرآغاز پیدایی همه­ی هنرهاست، سرآغاز ادبیات و به خصوص ادبیات کودکان نیز است. لالایی ها، مثل ها، ترانه های کودکان، افسانه های خردسالان، داستان های ماجرایی و حماسی و عاشقانه و اسطوره ها که همه زائیده ی تخیل و تفکر مردم اعصار مختلف هستند؛ بنیاد و اساس ادبیات کودکان و نوجوانان را تشکیل می دهد. بنابراین ادبیات کودکان سرچشمه در فولکلور و فرهنگ عامه دارد و به کهنسالی زندگی بشر بر روی زمین است.<a href=\"http:\/\/www.pajoohe.com\/fa\/index.php?Page=definition&amp;UID=37099#_ftn4\" title=\"\" rel=\"nofollow\">[4]<\/a><\/div>\n\n<div dir=\"rtl\" style=\"margin:0cm 0cm 0pt;text-indent:14.05pt;line-height:150%;text-align:justify;\">ادبیات کودکان و نوجوانان به معنی واقعی آن، یعنی نوشته هایی که در آن حس و حال کودکانه حاکم باشد، به زبان و نثری مناسب سطح سواد کودکان نوشته شده و معمولا همراه با تصاویر است؛ به­عنوان یک شکل ادبی مستقل تقریبا از نیمه­ی دوم سده­ی هجدهم میلادی در جهان پدید آمده است. در ظهور دیر هنگام این نوع ادبیات، عوامل اقتصادی و اجتماعی مؤثر بودند. پیش از عصر جدید(رنسانس) به کودکان بیشتر همچون بزرگ­سالانی کوچک نگریسته می­شد و ادبیاتی ویژه­ی نیاز های خاص و سطح درک و فهم آنان ضروری شمرده نمی­شد. در کشورهای اروپایی، یکی از کتاب­های چاپی ویژه­ی کودکان \"جهان مرئی در تصاویر\" (1658م) از \"کومنیوس\" (1592-1670م) است. کتابی که آموزشی و درسی بود، ولی نخستین کتاب مصور کودکان به شمار می­آید. بعدها «شارل پرو» در فرانسه و «برادران گریم» در آلمان، قصه های کهن و معروف سرزمینشان را گردآوری و بازنویسی کردند که این کتاب ها بسیار مورد توجه قرار گرفت و در کشورهای مختلف از جمله ایران ترجمه شد. در سده­ی نوزدهم میلادی تصاویر  نقش برجسته ای در کتاب­های کودکان یافتند و همچون امروز برای جلب توجه کودکان به داستان ها کمک به آنها برای تجسم شخصیت ها و کنش های داستانی به کار رفتند. این نوع ادبیات تا سده­ی بیستم به­عنوان یک نوع ادبی عمده تکامل یافت و شکل پذیرفت و در این سده به اوج تکامل خود رسید.<a href=\"http:\/\/www.pajoohe.com\/fa\/index.php?Page=definition&amp;UID=37099#_ftn5\" title=\"\" rel=\"nofollow\">[5]<\/a><\/div>\n\n<div dir=\"rtl\" style=\"margin:0cm 0cm 0pt;text-indent:14.05pt;line-height:150%;text-align:justify;\"> <\/div>\n\n<div dir=\"rtl\" style=\"margin:0cm 0cm 0pt;line-height:150%;text-align:justify;\">ادبیات کودک و نوجوان در ایران<\/div>\n\n<div dir=\"rtl\" style=\"margin:0cm 0cm 0pt;text-indent:14.05pt;line-height:150%;text-align:justify;\">شاید اغراق نباشد اگر بگوئیم ایرانیان از قدیم به امر تربیت کودک توجه ویژه ای قایل بوده اند و آن­را یکی از وظایف مهم والدین می دانسته­اند، به­طوری که کمتر نوشته ادبی را می توان یافت که به تربیت کودک و ضرورت آن اشاره نکرده باشد. لکن نقطه ضعفی از دیدگاه روان­شناسی و آموزش و پرورش در آنها دیده می­شود، این است که در تمام آنها کودک کوچک­شده بزرگ­سالان پنداشته­شده، و به آینده کودک بیش از حال او توجه شده است؛ به همین سبب ادبیات کودکان به معنا و مفهومی ما امروز از آن داریم در ایران کاملا تازگی دارد و شاید تاریخ آن به ربع قرن بیشتر تجاوز نکند.<a href=\"http:\/\/www.pajoohe.com\/fa\/index.php?Page=definition&amp;UID=37099#_ftn6\" title=\"\" rel=\"nofollow\">[6]<\/a><\/div>\n\n<div dir=\"rtl\" style=\"margin:0cm 0cm 0pt;text-indent:14.05pt;line-height:150%;text-align:justify;\">نخستین فرهنگ­نامه­ی کودکان و نوجوانان به نام «نصاب­الصبیان» توسط ابونصر فراهی در قرن هفتم تدوین شد. فراهی با توجه به حافظه­ی نیرومند کودکان و دلبستگی آنان به شعر، واژه­هایی را در شعرهای نصاب­الصبیان گردآورد تا کودکان با ازبر کردن آن اشعار، واژه­های عربی هر شعر را به یاد بسپارند. وی همچنین در لابه لای شعرهای کتاب، آگاهی هایی درباره ی قرآن کریم، اصول دین، نام ها و القاب پیامبر، امامان شیعه، بیماری ها و ماه های سال و... گردآورده است. این فرهنگ نامه­ی کوچک بیش از هفت قرن است که بر زانوی اطفال مسلمان ایران و ماوراء­النهر و هندوستان و ترکیه قرار داشته است و ظاهرا نخستین کتابی است که پس از قرآن کریم برای آموختن زبان عربی برای کودکان به کار می­رفته است.<a href=\"http:\/\/www.pajoohe.com\/fa\/index.php?Page=definition&amp;UID=37099#_ftn7\" title=\"\" rel=\"nofollow\">[7]<\/a><\/div>\n\n<div dir=\"rtl\" style=\"margin:0cm 0cm 0pt;text-indent:14.05pt;line-height:150%;text-align:justify;\">کسی که برای اولین­بار داستان های عامیانه­ی ایرانی را مخصوصا جمع­آوری و منتشر کرد «ابولفضل صبحی مهتدی» بود. لازم است اشاره شود که صبحی نخستین کسی نبود که به جمع­آوری ادبیات عامیانه در ایران اقدام کرد، بلکه سال ها قبل از او «صادق هدایت» این کار را کرده بود؛ ولی صبحی کسی بود که ادبیات عامیانه را برای کودکان و نوجوانان جمع­آوری نمود و در واقع از این نظر کارش را می­توان هم­ردیف کار «برادران گریم» در آلمان و «شارل پرو» در فرانسه دانست.<a href=\"http:\/\/www.pajoohe.com\/fa\/index.php?Page=definition&amp;UID=37099#_ftn8\" title=\"\" rel=\"nofollow\">[8]<\/a><\/div>\n\n<div dir=\"rtl\" style=\"margin:0cm 0cm 0pt;text-indent:14.05pt;line-height:150%;text-align:justify;\">قبل از آن­که ادبیات نوین کودک در ایران پایه گذاری شود، زمینه های آن در دوره­ی مشروطه ایجاد و فراهم شد. تحول مهمی که در ادبیات مشروطه اتفاق افتاد، گرایش و حرکت شعر از دربارها و خواص بین مردم و عوام بود. این حرکت کلی در زبان شعر، مضامین و محتوا و دیگر جوانب آن تأثیر گذاشت. در بین اشعار این دوره شعر های کودکان نیز یافت می­شوند. اگرچه این شعرها هنوز از فضای پند و اندرز پدرانه برای کودک خالی نیست، اما به­هرحال نخستین گام هایی است که به سوی ادبیات کودک برداشته می شود. از جمله­ی این شاعران می توان به ایرج میرزا (1291-1343 ه.ق) اشاره کرد. وی را شاید بتوان اولین شاعری دانست که اشعاری برای کودکان و در خور فهم ایشان سروده است. غیر از او حاجی میرزایحیی دولت­آبادی (1279ه.ق -1318ه.ش) از روشنفکران دوره­ی مشروطه، مهدی قلی­خان هدایت (مخبرالسلطنه)، محمدتقی ملک­الشعرای بهار (1266-1330ه.ش)، نیما یوشیج اشعاری برای کودکان سروده­اند.<a href=\"http:\/\/www.pajoohe.com\/fa\/index.php?Page=definition&amp;UID=37099#_ftn9\" title=\"\" rel=\"nofollow\">[9]<\/a><\/div>\n\n<div dir=\"rtl\" style=\"margin:0cm 0cm 0pt;text-indent:14.05pt;line-height:150%;text-align:justify;\">پایه گذاری ادبیات نوین کودکان از آذربایجان و جبار عسکرزاده (باغچه­بان) شروع شد. او در سال 1264 ه.ش به دنیا آمد و در سال 1345 درگذشت. بزرگ ترین ابتکار او انتخاب وزن ها و و قالب هایی نزدیک به ترانه های عامیانه است.<a href=\"http:\/\/www.pajoohe.com\/fa\/index.php?Page=definition&amp;UID=37099#_ftn10\" title=\"\" rel=\"nofollow\">[10]<\/a><\/div>\n\n<div dir=\"rtl\" style=\"margin:0cm 0cm 0pt;text-indent:14.05pt;line-height:150%;text-align:justify;\">در فاصله سال های 1300 تا 1320 نویسندگان و شعرایی دست به خلق آثاری زدند؛ مانند یحیی دولت­آبادی، صنعتی­زاده کرمانی (مؤلف کتاب رستم در قرن بیستم)، عباس یمینی شریف. در همین زمان مترجمانی چون علی­نقی وزیری و مهری آهنی، افسانه­های عامیانه­ی ملل مختلف را به فارسی برگرداندند. مجله ها و روزنامه ها نیز صفحاتی به کودکان اختصاص دادند. از سال 1332 گروهی به انتشار مجله­ی پر ارزش «سپیده­ی فردا» همت گماشتند و ضمن آشنا ساختن مربیان با اصول تربیت نوین، مسئله­ی ادبیات کودک را مطرح ساختند. در سال 1338 همین مجله فهرست کتاب­های مناسب کودکان و نوجوانان را برای اولین­بار منتشر نمود. در همین سال­ها سیل ترجمه از ادبیات کودکان جهان به سوی کودکان ایران سرازیر شد.<a href=\"http:\/\/www.pajoohe.com\/fa\/index.php?Page=definition&amp;UID=37099#_ftn11\" title=\"\" rel=\"nofollow\">[11]<\/a><\/div>\n\n<div dir=\"rtl\" style=\"margin:0cm 0cm 0pt;text-indent:14.05pt;line-height:150%;text-align:justify;\">سال 1340 نقطه عطفی در تاریخ ادبیات کودک و نوجوان است. در این سال چرخشی بنیادین در کتاب­های درسی پدیدار شد. روش تدریس و مطالب کتاب­های جدید، سن مطالعه را تقریبا سه سال پایین آورد و بدین ترتیب جمعیت کتاب­خوان چندین برابر شد. در همین سال نخستین کتاب مدون ادبیات کودک چاپ شد. در سال1341 شورای کتاب کودک کار خود را شروع کرد و در سال 1344 کانون پرورش فکری کودک و نوجوان به وجود آمد.<a href=\"http:\/\/www.pajoohe.com\/fa\/index.php?Page=definition&amp;UID=37099#_ftn12\" title=\"\" rel=\"nofollow\">[12]<\/a> سال های پس از 1340 را می­توان دوره­ی تازه­ای در ادبیات کودک و نوجوان دانست. در این دوره اهمیت ادبیات کودک در رشد فکری و پرورش اندیشه و تخیل از دوران کودکی و نوجوانی در ایران شناخته شد. ویژگی عمده­ی این دوره توجه به نیاز های کودکان و رشد ادبیات ویژه­ی آنان در برابر آثار ترجمه شده است.<a href=\"http:\/\/www.pajoohe.com\/fa\/index.php?Page=definition&amp;UID=37099#_ftn13\" title=\"\" rel=\"nofollow\">[13]<\/a><\/div>\n\n<div dir=\"rtl\" style=\"margin:0cm 0cm 0pt;text-indent:14.05pt;line-height:150%;text-align:justify;\">ادبیات کودک در دهه­ی 50 و 60 سرعت بیشتری یافت. رشد روز افزون جمعیت و جوان شدن آن، و بالا رفتن درصد دانش­آموزان و بهبود نسبی اوضاع اقتصادی، توجه به کودکان و نوجوانان را افزایش داد. پیروزی انقلاب اسلامی در سال 1357 هشیاری اجتماعی کودکان ایرانی را بالاتر برد و بر وسعت تجربه­های آنان افزود و زمینه های دیگر را برای کار نویسندگان و شاعران فراهم نمود. در این این دو دهه مخصوصا پس از انقلاب، صحبت از یک شاعر و یک نویسنده یا یک تصویرگر نیست. در همه­ی زمینه ها رشد و گسترش مشاهده می­شود و خواه­ناخواه درصد کارهای نامناسب و مبتذل نیز فزونی یافت و همزمان با آن سخت گیری و جدیت بیشتری در زمینه­ی نقد کتب کودکان به وجود آمد. در این ایام به اسامیِ علی اشرف درویشیان، فریدون دوستدار، رضا رهگذر، قدسی قاضی پور و به خصوص هوشنگ مرادی کرمانی برمی خوریم.<a href=\"http:\/\/www.pajoohe.com\/fa\/index.php?Page=definition&amp;UID=37099#_ftn14\" title=\"\" rel=\"nofollow\">[14]<\/a><\/div>\n\n<div dir=\"rtl\" style=\"margin:0cm 0cm 0pt;text-indent:14.05pt;line-height:150%;text-align:justify;\">ادبیات کودکان در دهه­ی 70 همراه با تعمیق برنامه­های دهه های گذشته، ورزیدگی در اجرای فعالیت­ها، تسهیل ارتباطات بین المللی علاوه­بر دستیابی به اطلاعات،حضور ادبیات کودکان و نوجوانان ایران و فعالان این زمینه را در عرصه جهانی پر رنگ تر نمود. در این دهه، فعالیت شامل حال همه کودکان و نوجوانان شد؛ از کودکان معلول – که آغاز فعالیت برای آنها در دهه­ی قبل است-  تا کودکان پناهندگان به ایران یا کودکان کانون اصلاح و تربیت. یکی از اقدامات اساسی و اصولی این دهه، تهیه و تدوین فرهنگ­نامه­ی کودکان و نوجوانان توسط شورای کتاب کودک است که در تابستان 1379 جلد ششم آن نیز منتشر شد. آغاز تهیه­ی «تاریخ ادبیات کودکان و نوجوانان» نیز این دوره است.<a href=\"http:\/\/www.pajoohe.com\/fa\/index.php?Page=definition&amp;UID=37099#_ftn15\" title=\"\" rel=\"nofollow\">[15]<\/a><\/div>\n\n<div dir=\"rtl\" style=\"margin:0cm 0cm 0pt;text-indent:14.05pt;line-height:150%;text-align:justify;\"> <\/div>\n\n<div dir=\"rtl\" style=\"margin:0cm 0cm 0pt;line-height:150%;text-align:justify;\">انواع ادبیات کودک و نوجوان<\/div>\n\n<div dir=\"rtl\" style=\"margin:0cm 0cm 0pt;text-indent:14.05pt;line-height:150%;text-align:justify;\">الف) داستان: داستان­های واقعی و افسانه­ها.<\/div>\n\n<div dir=\"rtl\" style=\"margin:0cm 0cm 0pt;text-indent:14.05pt;line-height:150%;text-align:justify;\">ب) غیر داستان: شامل مطالب علمی، کتاب­های مربوط به اجتماع و محیط، کتاب­هایی درباره­ی اختراعات و اکتشافات، زندگی­نامه و شرح حال و... .<\/div>\n\n<div dir=\"rtl\" style=\"margin:0cm 0cm 0pt;text-indent:14.05pt;line-height:150%;text-align:justify;\">ج) شعر: شامل لالایی­ها، اشعار بی­معنی و پوچ، اشعار شوخی­آمیز بی­سر و ته، قصه و حکایات منظوم است.<a href=\"http:\/\/www.pajoohe.com\/fa\/index.php?Page=definition&amp;UID=37099#_ftn16\" title=\"\" rel=\"nofollow\">[16]<\/a><\/div>","content_source":"","content_url":"","content_date_start":"2014-07-07 10:37:54","content_date_event":"2014-07-07 10:37:54","content_date_event_start":null,"content_date_event_end":null,"content_show_title_slider":1,"content_date_last_edit":"2014-07-08 07:47:09","content_date_register":"2014-07-08 07:47:09","content_columns":0,"content_show_img":1,"content_show_details":0,"content_show_related_img":0,"content_show_slider":0,"content_comment":1,"content_score":0,"tag_id":0,"score_average":null,"score_count":null,"score_date_last":null,"uid":71,"eid":0,"attach_title":"18 تیر روز ملی ادبیات کودکان ونوجوانان","attaches":[{"sizes":{"150":".\/cache\/120\/attach\/201407\/36062_3646638636_150_91.webp","300":".\/cache\/120\/attach\/201407\/36062_3646638636_300_181.webp","400":".\/cache\/120\/attach\/201407\/36062_3646638636_400_241.webp","600":".\/cache\/120\/attach\/201407\/36062_3646638636_590_356.webp","900":".\/cache\/120\/attach\/201407\/36062_3646638636_590_356.webp","1200":".\/cache\/120\/attach\/201407\/36062_3646638636_590_356.webp"},"ext":"jpg","file_media":1,"token":3646638636,"files":{"original":{"url":".\/file\/120\/attach\/201407\/36062_3646638636.jpg","width":590,"height":356,"size":0}}}],"images":[{"id":36062,"file_media":1,"ext":"jpg","file_header":"image\/jpeg","original":".\/file\/120\/attach\/201407\/36062_3646638636.jpg","sizes":{"150":".\/cache\/120\/attach\/201407\/36062_3646638636_150_91.webp","300":".\/cache\/120\/attach\/201407\/36062_3646638636_300_181.webp","400":".\/cache\/120\/attach\/201407\/36062_3646638636_400_241.webp","600":".\/cache\/120\/attach\/201407\/36062_3646638636_590_356.webp","900":".\/cache\/120\/attach\/201407\/36062_3646638636_590_356.webp","1200":".\/cache\/120\/attach\/201407\/36062_3646638636_590_356.webp"},"file_size":113941,"width":590,"height":356,"show_title":1,"title":"18 تیر روز ملی ادبیات کودکان ونوجوانان","priority":0},{"id":36061,"file_media":1,"ext":"jpg","file_header":"image\/jpeg","original":".\/file\/120\/attach\/201407\/36061_2445790014.jpg","sizes":{"150":".\/cache\/120\/attach\/201407\/36061_2445790014_150_91.webp","300":".\/cache\/120\/attach\/201407\/36061_2445790014_300_181.webp","400":".\/cache\/120\/attach\/201407\/36061_2445790014_400_241.webp","600":".\/cache\/120\/attach\/201407\/36061_2445790014_590_356.webp","900":".\/cache\/120\/attach\/201407\/36061_2445790014_590_356.webp","1200":".\/cache\/120\/attach\/201407\/36061_2445790014_590_356.webp"},"file_size":113941,"width":590,"height":356,"show_title":1,"title":"18 تیر روز ملی ادبیات کودکان ونوجوانان","priority":1}]}]]